» » بمب؛ یک تصویرسازیِ سرگردان

بمب؛ یک تصویرسازیِ سرگردان

  

 شاید بد نباشد این یادداشت را با نام فیلم شروع کنیم: «بمب؛ یک عاشقانه». نامی که هوشمندانه انتخاب شده و خود در همین سه کلمه می­ تواند حکایت از روایتی تازه و جذاب داشته باشد. اینکه چگونه یک بمب می ­تواند عامل ایجاد یک عاشقانه شود، نشان‌دهنده موقعیتی متناقض است که پتانسیل روایتی گیرا و درامی پرکشش را دارد.

اما این جمله هنوز خارج فیلم است و بیش از همه، مورد پسند مفسّران. باید وارد فیلم شویم و عیار این جمله را آنجا بسنجیم. ظاهرا قصه در سال 66 می­ گذرد. یعنی دوران اوج بمباران ­های تهران. فیلم با دنبال کردن میترا (لیلا حاتمی) توسط دوربین و نمایش تصاویری از خیابان­ های آن دوران آغاز می­ شود. تصاویری که آغازگر به رخ کشیدن طراحی صحنه و فضای فیزیکی فیلم هستند و در ادامه، این به رخ کشیدن با گسترش فضاسازی در مدرسه و شخصیت تیپیکال مدیر مدرسه به اوج خود می­رسد. به تدریج این زیاده ­گویی ­ها و زیاده ­روی ­ها هستند که بر تمام عناصر روایی فیلم سایه می ­افکنند به شکلی که در صحنه­ هایی، تو گویی خود کارگردان هم محو و مسخ فضا شده است.

مثلا المان تصویری و خاطره‌انگیز پوست پرتقال سوخته روی بخاری، قطعا جزو خوشبوترین و خاطره ­انگیزترین‌های آن دوره است. این المان چند بار در فیلم به تصویر کشیده می­شود، بدون آنکه کارکرد خاصی در فیلم داشته باشد. در صحنه­ های صف نفت، توپ لایه شده ­ای که زیر اتومبیل گیر کرده و با دو پا خارج می ­شود، تنبیه خودکار لای انگشت و ... هم روایت در خدمت نمایش نشانه ­های نوستالژیک قرار می ­گیرد بدون آنکه کارکرد مشخصی در پیشبرد درام داشته باشند. گویی که قرار است این نشانه­ ها صرفا وظیفه جلب احساسات مخاطب را بر عهده داشته باشند.

موضوع این است که هر نشانه و مفهومی اگر از خارج درام وارد آن شود، بدون آنکه در دل روایت تعریف و تعبیری هنرمندانه از آن ارائه شود نشانه ضعف فیلمساز است که برای اثرگذاری بر مخاطب دست به دامن عناصر بیرونی شده است. پس امر نوستالژیک هم خود دامی است که اگر فیلمساز در استفاده از آن دقت به خرج ندهد می ­تواند به ضررش کار کند و به نظرم فیلم پیمان معادی از همین نقطه ضربه می‌خورد.

زیاده­ روی که ازش نام بردیم اساسا مسبب اشکالات اساسی دیگری هم می ­شود. زیاده­ روی، سرگردانی می ­زاید. سرگردانی در لحن، سرگردانی در روایت، سرگردانی در شعار دادن (!) که نهایتا همه موجب سرگردانی دوربین در آخرین سکانس درون پناهگاه می­ شود. دوربینی که نمی ­تواند خودش را در آن محیط بسته پیدا کند تا بتواند التهاب و بحران نهایی فیلم را رقم بزند.

لحن فیلم با گذر زمان به نحوی چندپاره می­ شود که ما عملا دارای لحن متفاوت در مکان­ های مختلف آپارتمان و مدرسه می ­شویم. یکی قرار است لحنی عاشقانه داشته باشد با ریتمی کند (حتی در حد صحنه­ های اسلوموشنی و عاشقانه «وونگ­ کاروای» گونه) و دیگری لحنی شوخ و پرانرژی با تکیه بر مینیمال­های تصویری. هر چه هم فیلم پیش می­ رود تونالیته مشخصی در لحن اتفاق نمی ­افتد.

سرگردانی در روایت، دیگر معلولی است که باز از زیاده­ روی ناشی می­ شود. دو قصه عاشقانه فیلم، یکی مثلث پنهان ایرج، میترا و برادر جبهه رفته ایرج و دیگری عشق نوزاییده پسر نوجوان به دختر همسن خودش هستند. قصه اول بسیار کند و مبهم پیش می­ رود. آن قدر مبهم که تا دقایق پایانی فیلم ما اصلا ازش خبر نداریم و در نتیجه علت رابطه سرد ایرج و میترا را هم نمی­ فهمیم. در واقع آن قدر از آن­ها دور نگه داشته می­ شویم و سرگرم یک بخش پنهان روایت می­ شویم که وقتی تازه ماجرا را آن هم به بدترین شکل (از زبان پدرزن) می ­شنویم دیگر فرصتی برای دنبال کردن آن نداریم. اما قصه دیگر، عاشقانه امیدوار کننده پسر نوجوان است که آن هم میان پرداخت تیپیکال سایر کاراکترهای اجتماعِ پناهگاه احاطه و گم می­ شود.

موضوع مهم دیگری که حتما باید اشاره کنم موضوع شعارزدگی موجود در فیلم است که مدام دنبال مجالی است که خودش را نشان دهد. چه در قامت سخنرانی ­های آزاردهنده مدیر مدرسه، چه مناسبات بین معلمان داخل دفتر، چه در تاکید بر دیوارنویسی ­ها، چه در گفتگوهای اهالی آپارتمان و چه در بدترین حالتش از زبان دزد آپارتمان در موقعیتی عجیب و مضحک. انگار که باید به هر نحوی گفته شوند خواه به قیمت گسستن روایت و چسباندن حرف­هایی خارج از قاب روایت. و تیر آخر شعارزدگی هم وقتی به قلب ادعای عاشقانگی فیلم فرو می­ رود که فیلم با نمای پایانی برداشته شدن پوشش پلاستیکی از شعارهای «مرگ بر...» پایان می­ پذیرد نه نشانی از عاشقانگی!

  • اخبار مرتبط
  • نقد ها
  • حاشیه ها
  • مصاحبه ها
رونمایی از دومین پوستر «بی‌نامی»
رونمایی از دومین پوستر «بی‌نامی»>> دومین پوستر فیلم سینمایی «بی‌نامی» در اولین هفته اکران در سینماها رونمایی شد. به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مشاور...
اکران «بى نامى» با بازی باران كوثرى و حسن معجونى از ٢٠ آذر
اکران «بى نامى» با بازی باران كوثرى و حسن معجونى از ٢٠ آذر>> به گزارش سلام سینما به نقل از روابط عمومى پروژه، همزمان با ثبت قرارداد اكران فيلم سينمايى « بى نامى » به كارگردانى...
ترکیب تئاتر با سینما چگونه از آب در می‌آید؟
ترکیب تئاتر با سینما چگونه از آب در می‌آید؟   فیلم بی نامی در مکان و شاید حتی بتوان گفت زمان اشتباهی اکران شده و همین موضوع باعث شده که آنطور که باید دیده نشود....
ارسال نظر
عکس خوانده نمی شود

باکس آفیس هفتگی

عنوان
هفته
سالن
فروش هفتگی
فروش کل

10
81
420,102,000 تومان
12,745,866,000 تومان
آستیگمات
آستیگمات مجیدرضا مصطفوی
2
89
417,274,000 تومان
1,480,335,000 تومان
خانم یایا
خانم یایا عبدالرضا کاهانی
3
89
328,276,000 تومان
3,007,860,000 تومان
لازانیا
لازانیا حسین قناعت
9
104
272,980,000 تومان
4,148,542,000 تومان
پیشونی سفید 2
پیشونی سفید 2 جواد هاشمی
8
136
253,271,000 تومان
4,132,191,000 تومان
پاستاریونی
پاستاریونی سهیل موفق
1
87
247,093,000 تومان
2,396,504,000 تومان
لس آنجلس تهران
لس آنجلس تهران تینا پاکروان
8
79
213,579,000 تومان
7,177,351,000 تومان
وای آمپول
وای آمپول علیرضا محمودزاده
3
100
207,393,000 تومان
1,227,446,000 تومان
هشتگ
هشتگ رحیم بهبودی فر
10
79
138,293,000 تومان
3,708,081,000 تومان
سرو زیر آب
سرو زیر آب محمدعلی باشه آهنگر
2
81
127,231,000 تومان
500,002,000 تومان
گرگ بازی
گرگ بازی عباس نظام دوست
6
38
124,552,000 تومان
1,287,174,000 تومان
هزارپا
هزارپا ابوالحسن داوودی
22
19
97,288,000 تومان
37,986,101,000 تومان
عرق سرد
عرق سرد سهیل بیرقی
10
22
56,152,000 تومان
2,046,657,000 تومان
در مسیر باران
در مسیر باران حامد کاتبی
6
22
18,027,000 تومان
138,022,000 تومان
تنگه ابوقریب
تنگه ابوقریب بهرام توکلی
17
8
14,433,000 تومان
5,646,681,000 تومان
جاده قدیم
جاده قدیم منیژه حکمت
10
4
2,082,000 تومان
577,547,000 تومان
من دیوانه نیستم
من دیوانه نیستم علیرضا امینی
19
1
925,000 تومان
394,283,000 تومان
دلم می خواد
دلم می خواد بهمن فرمان‌آرا
25
1
906,000 تومان
1,542,877,000 تومان
فیلشاه
فیلشاه هادی محمدیان
37
1
624,000 تومان
7,906,077,000 تومان
گام‌های شیدایی
گام‌های شیدایی حمید بهمنی
5
3
605,000 تومان
3,553,000 تومان
سوفی و دیوانه
سوفی و دیوانه مهدی کرم پور
10
6
579,000 تومان
225,765,000 تومان
دم سرخ ها
دم سرخ ها آرش معیریان
18
1
336,000 تومان
2,511,186,000 تومان
خاله قورباغه
خاله قورباغه افشین هاشمی
23
1
150,000 تومان
2,386,427,000 تومان
پشت دیوار سکوت
پشت دیوار سکوت مسعود جعفری جوزانی
16
1
144,000 تومان
142,445,000 تومان
ماهورا
ماهورا حمید زرگرنژاد
9
1
25,000 تومان
206,418,000 تومان

شبکه های اجتماعی